*آذرگان ( جشن آذر )*

نُهمین روز از نهمین ماه سال(آذرماه) در گاهشمار زرتشتی که نام روز و ماه یکی می‌شود یعنی روز آذر در ماه آذر، جشن » آذرگان » برگزار می‌شود که در گاهشمار خورشیدی برابر است با سوم آذر ماه خورشیدی.
آذر در اوستا « آتَر/ آتَرش » و در پهلوی« آتُر / آتَخش » و در فارسی امروز « آذر / آتش» است. آذر، ایزد نگاهبان آتش و فروزه اهورا مزداست . به همین دلیل او را در شمار امشاسپندان آورده‌اند . آذر ایزد نگاهبان آتش است و به همین جهت ارزش و تقدس خاصی به نسبت سایر عناصر آفرینش دارد. جشن آذرگان هم یکی از جشن‌هایی است که در گرامیداشت آتش و ایزد آن برگزار می‌شود. در فرهنگ ایران باستان ، آتش یکی از پدیده‌های طبیعی ستودنی بود ، چون گرمای زندگی را در کالبد دیگر پدیده‌های هستی جاری می‌سازد و با نور خود که نشانی از آذر اهورایی است جان و دل یاران اهورا مزدا را روشنایی می‌بخشد وآتش پرستاران در آتشکده از آن پرستاری می‌کنند.
ابوریحان بیرونی در« آثارالباقیه » در این باره نوشته است : « روز نهم آذر، عیدی است که به مناسبت توافق دو نام “آذرجشن “می‌گویند و در این روز به افروختن آتش نیازمند است و این روز جشن آتش است و به نام فرشته‌ای که به همه آتش‌ها موکل است نامیده شده. زرتشت امر کرده در این روز آتشکده‌ها را زیارت کنند و در کارهای جهان مشورت نمایند.«
نیاکان ما آذرگان در این روز در خانه‌ها و بام‌ها آتش افروخته و آن روز را با شادی و شادمانی و خواندن نیایش‌ها و گستردن سفره آیینی با خوراکی‌های گوناگون در آتشکده‌ها که آذین بندی شده بودند، جشن می‌گرفتند. آنها در هنگام جشن، بر روی آتش ، چوب‌های خوش سوز و خوش بو می‌نهادند و آنگاه به مناسبت آغاز سرما، از آتش فروزان در آتشگاه ، هر کس اخگری به خانه برده و آن آتش تا پایان زمستان در خانه‌ها فروزان بود و نمی‌گذاشتند خاموش شود و آن را نیک فرجام و فرخنده می‌دانستند . یکی از نیایش‌هایی که در آذر روز هرماه و از جمله در آذر روز از آذرماه خوانده می‌شود « آتش نیایش» نام دارد که پنجمین نیایش از پنج نیایش » خرده اوستا » است.
نظافت و آذین آتشکده‌ها ، پوشیدن لباس‌های نو و پاکیزه و آرایش و پیرایش مو و ناخن نیز از اموری است که در این روز توصیه می‌شود . همچنین می‌گویند اگر مشاوره و رایزنی در مورد موضوعی در این روز صورت گیرد، حتما نتیجه خوبی خواهد داشت.
اما درباره گل نماد آذر سخن بسیار است. در کتاب پهلوی« بندهشهر» جا سخنی از چگونگی گیاهان آمده ، از میان نام گل‌ها گلی به نام “آذریون” نام برده شده ، این گل همان گل مخصوص آذر است. در بخشی از همین کتاب آمده است که : هر گلی از آن امشاسپندی است و باشد آذریون آذر را امیر معزی در اشعار خود از این گل اینگونه یاد کرده است که ، گلی با رنگ سرخ آتشین اما گل سرخ نیست و بوی خوشی هم ندارد.اما منابع دیگر آن را گلی زرد رنگ توصیف کرده اند . در مورد این گل در لغت نامه دهخدا زمانی که به نام آذریون و آذرگون می‌رسیم می خوانیم: گلی باشد زرد که در میان ، پرزی با ریشه‌های سیاه دارد و خوش بوی نیست و ایرانیان دیدار آن را نیک دارند و در خانه بپراکنند. با وجود تمام این توضیحات و مستندات تاریخی عده‌ای از گیاه شناسان این گل را یکی از گل‌های شقایق، الله، سیکالمن و همیشه بهار دانستند . اما برخی منابع دیگر تاریخ می‌گویند :« که این گلی است گرد و بزرگ با گلبرگ‌های زرد که گاهی نیز به سرخی می‌زند.» این توضیحات نشانه همان گل آفتابگردان است.
جشن آذرگان این روزها در شهرهای کرمان، یزد، شیراز، تهران و… از طرف زرتشتیان و با شرکت این گروه از اقلیت‌های مذهبی در مراکز دینی خودشان برگزار می‌شود. خواندن بخش‌هایی از اوستا توسط موبد، بخش همیشگی این آیین به شمار میرود.
منابع : ایران در زمان ساسانبان
آئین وشریعت زرتشت
لغت نامه دهخدا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *