نشست ماهانه معرفی کتاب: زنان، دشتان و جنون ماهانه

IMG_20180808_085319_147

IMG_20180808_085221_725

عنوان کتاب: زنان، دشتان و جنون ماهانه
نویسنده: سرکار خانم شهلا زرلکی

طبق روال هر ماه، نشست علمی انجمن زنان پژوهشگر تاریخ برای معرفی کتاب زنان، دشتان و جنون ماهانه روز دوشنبه پانزدهم مرداد ۱۳۹۷در محل کتابخانه انجمن واقع در ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار شد. در ابتدا، مروری گذرا بر بیوگرافی و کارنامه فعالیت‏های سرکار خانم شهلا زرلکی نویسنده کتاب انجام شد. حوزه تخصصی فعالیت این نویسنده و پژوهشگر، ادبیات و نقد ادبی ست و آثاری در نقد نویسندگانی چون گلی ترقی و زویا پیرزاد دارد. او نزدیک به ۲۰ سال فعالیت مطبوعاتی داشته و مقالات و یادداشت‏هایی از ایشان در نشریات مختلف منتشر شده است. اثر دیگر او در حوزه پژوهش زنان و روانشناسی زن، کتاب “در خدمت و خیانت زنان” است.
زرلکی در آغاز جلسه ابراز خوشنودی کرد که کتاب دشتان مورد توجه انجمنی قرار گرفته است که جایگاه علمی معتبری دارد و بر کار پژوهشگران زن متمرکز است. وی سپس درباره اینکه چرا اساساً به سراغ چنین موضوعی رفته است، گفت: «برای هر کار تحقیقی و پژوهش‌محوری ابتدا باید توجه کرد که موضوع مورد بحث چقدر ضرورت پرداختن دارد و دوم اینکه آیا پیش از این به چنین موضوعی پرداخته شده است؟ هنگام بررسی متوجه شدم که دشتان یا همان مسئله قاعدگی زنان در تاریخ و اسطوره به شکل یک کار مدون و منسجم هیچ وقت انجام نشده و هیچ اثری در این زمینه وجود ندارد. از طرفی این ویژگی زیستی زنانه که هر ماه تکرار می شود و زندگی زن و اطرافیانش را تحت تأثیر قرار می دهد، موضوع کم اهمیتی نیست و می‌شود مسایل مربوط به آن را هم مثل پی. ام. اس. (سندرم پیش از قاعدگی) بررسی کرد و به عوامل تشدیدکننده آن پرداخت و اینکه آیا اصلاً این سندرم مربوط به زن جامعه مدرن است و یا زنان اعصار کهن هم با آن درگیر بوده اند؟. اینها سؤالات اولیه برای شروع این پژوهش بودند.
نویسنده کتاب، سپس به دشواری چنین پژوهشی از نظر کمبود منابع اشاره کرد. او درباره کمبود منابع در زمینه اسطوره‌ها اظهار داشت: در مورد منابع تاریخی و دینی کار راحت بود، چون متون دینی در دسترس است. اما اینکه ردپای دشتان را در اسطوره‌های ملل مختلف و فرهنگ‌های دیگر پیدا کنم، کمی سخت بود. منبعی به فارسی جز اسطوره‌های ایرانی در اوستا و دیگر کتب دینی زرتشتی موجود نبود. اما در مورد اسطوره‌های فرهنگ‌های دیگر باید به جستجوی اینترنتی می‌پرداختم و آنجا هم پراکندگی منابع زیاد بود و ممکن بود چیزهایی از قلم بیفتد. از طرفی اعتبار منابع هم باید سنجیده می‌شد و هیچ منبعی نیز به زبان فارسی درباره اسطوره‌های غیرایرانی دشتان وجود نداشت.
زرلکی سپس در پاسخ به این پرسش که: آیا تابوی دشتان و مسایل مربوط به آن کم‌رنگ شده یا نه؟گفت: بله تا حدودی می‌شود گفت اوضاع بهتر شده و الان خانواده‌ها آگاهی و و دانش‌شان بالاتر رفته و دختران نوجوان در زمان بلوغ و تجربه اولین دشتان خود دچار ترس نمی‌شوند. اینکه در فضاهای مجازی هم آزادانه‌تر از قبل از این موضوع حرف می‌زنند، نشانه خوبی است. نویسنده درمورد این تساهل جامعه نسبت به قبل، به تسامح قرآن در این مورد اشاره کرد و اظهار داشت: در قیاس با دیگر ادیان، اسلام آسان گیری بیشتری به این مسئله و بایدها و نبایدهای زن دشتان دارد؛ نسبت به احکام دینی بسیار سخت‌گیرانه زرتشت،احکام اسلام تقریباً برخوردی ملایمت آمیزتر دارد.
در این جلسه، یکی از حضّار به زبان و ساختار ساده کتاب اشاره کرد و اینکه این اثر به عنوان یک اثر پژوهشی از زبانی خشک و دانشگاهی استفاده نکرده، تا کتاب برای هر نوع مخاطبی جذابیت و کشش داشته باشد و آن را بخواند. این نکته هم از طرف مخاطبان مطرح شد که کتاب با وجود موضوعی زنانه طوری نوشته نشده که فقط مخاطبش زنان باشند. اتفاقاً خواندن این کتاب برای مردان نیز مناسب هست، زیرا ارجاعات و اشاره ‌ای تاریخی جالبی دارد و صرفاً به مبحثی زنانه در یک فضای محدود نپرداخته است.
در نشست حاضر به کتاب دیگر خانم زرلکی نیز به اختصار اشاره شد. او درباره کتاب “در خدمت و خیانت زنان” گفت:این کتاب دیدگاه‌های من درباره زن و مقولات مربوط به زن است. موضوعاتی مثل ضرورت عشق، ازدواج، بارداری، یاِئسگی و فمینیسم. در واقع مطالب کتاب، برآیند مطالعات و دیده‌ها و شنیده‌ها و خوانده‌ها و تجریبات است. او به تألیفی بودن کتاب اشاره کرد واینکه برعکس کتاب دشتان، این اثر تصنفیی و تألیفی و نه تحقیقی و پژوهشی است؛ بنابراین ملزم نبوده است خط به خط منبع و مرجع ذکر کند.
نویسنده در پاسخ به اینکه: چرا برخی افراد،کتاب در خدمت و خیانت زنان را دوست دارند و گروهی با آن مخالفند؟ این گونه توضیح داد: «معمولا وقتی از زاویه تازه و جدیدی به موضوعی نگاه شود، دو نوع برخورد و واکنش را بر می‌انگیزد. عده‌ای آن را بدعت می‌نامند و دربرابر آن موضع می‌گیرند و عده‌ای به دلیل تازگی این نگاه و جدید بودن زاویه دید، برای‌شان جالب است. فکر می‌کنم ساده‌ترین و بدوی‌ترین دلیل این دوگانگی و دو دستگی مخاطبان این باشد که در این کتاب، حرف‏های جدیدی زده شده است و از زاویه دیگری به موضوع زن نگاه شده است.من قایل به ضرورت داشتن “نگاه منشوری” ام. زاویه‌ای که نه نگاه فمینیست‌هاست و نه نگاه سنتی مردسالارانه محض. طبیعتا وقتی در هر زمینه‌ای ایده و نظرگاه جدیدی مطرح می‌شود، همیشه عده‌ای در برابر آن موضع می‌گیرند، چون برای آنها غریب و ناشناخته است و بدعت گاهی پس‏زننده است. اما طبعاً عده‌ای هم برای‌شان جذاب است درانداختن طرح نو و ایجاد چالش جدید در ذهن؛ فرجام سخن اینکه: متفاوت نگاه کردن یک شمشیر دولبه است و من این را پذیرفته‌ام!.
در پایان بخشی از کتاب در خدمت و خیانت زنان با عنوان”زن خانگی، زن اجتماعی” توسط نویسنده خوانده شد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *