نشست علمی مرداد ماه سال ۹۷

 

IMG_20180727_210106_762

IMG_20180727_205647_714

نشست علمی ماهانه انجمن زنان پژوهشگر تاریخ در روز چهارشنبه مورخ  ۱۳۹۷/۰۵/۰۳در محل سالن پرهام سازمان اسناد کتابخانه ملی ایران برگزار شد . سخنران این جلسه خانم دکتر معتقدی دانش ‌آموخته تاریخ ایران اسلامی و از اعضای هیئت علمی سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران بودند.ایشان سخنرانی خود را به موضوع (سبک زندگی زنان درسال‌های جنگ جهانی اول) با تکیه بر اسناد موجود در سازمان اسناد کتابخانه ملی ایران اختصاص دادند . در ابتدای جلسه خانم دکتر الهام ملک زاده به معرفی دکتر معتقدی و سوابق پژوهشی ایشان پرداختند و متذکر شدند که اغلب پژوهش‌های دکتر معتقدی با محوریت تاریخ اجتماعی،تاریخ کار و زنان بوده و هست.

دکتر معتقدی در ابتدای سخنرانی خود به توصیف جامعه ایران همزمان با جنگ جهانی اول پرداخت . وی گفت : جنگ جهانی اول از سال ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ م در جهان اتفاق افتاد . احمد شاه طی یک اعلان رسمی بی طرفی ایران را رسماً اعلام کرد ، اما کشورهای غربی بخصوص کشورهای روس و انگلیس بدون توجه به خواست دولت و ملت ایران دایره جنگ را به ایران کشاندند و از سال ۱۹۱۵م بخشی از قوای خود را وارد ایران کردند . این نکته را باید در نظر داشت ، کشوری که از آغاز جنگ خود را بی طرف اعلام کرد حتی پس از پایان جنگ در جهان ، همچنان تا سال ۱۹۲۱ م در گیر تبعات جنگ بود و هزینه زیادی بابت آن پرداخت . زنان تحت تأثیر شرایط نابسامان اقتصادی ناشی از حضور نیروهای بیگانه درگیر مسائل آن شدند. یکی از مهم‌ترین مشکلات، کمبود مواد غذایی بود ، بخش قابل توجهی از مواد غذایی در اختیار نیروهای نظامی قوای خارجی قرار می گرفت و در حالی که کشاورزی رمق چندانی نداشت و نیازهای داخلی را بر آورده نمی‌کرد . در این میان نان که قوت اصلی خانوارها بود دستخوش تغییرات زیاد کمی و کیفی شد. مطابق با اسناد ارائه شده زنان که همواره مسئول تهیه خوراک خانوار خود بودند بارها و بارها نسبت به کمبود نان اعتراضات گسترده‌ای را به راه انداختند تا جایی پیش رفتند که جسد کودکی را که در اثر گرسنگی جان خود را از دست داده بود با حضور مادر کودک در اعتراضات خود حمل کردند تا عمق فاجعه را به جامعه نشان دهند بر طبق یکی از همین اسناد ، نظمیه مادر کودک را هم دستگیر و مورد بازخواست قرار داد . زنان در حرکتی دیگر این اعتراضات تا سفارت انگلیس هم کشاندند . کمبود را با زن سفیر مطرح کردند و زن سفیر تعدادی کوپن نان را بین آنها قسمت کرد . از سوی دیگر زنانی که این اعتراضات را شکل داده بودند توسط نظمیه دستگیر و مورد بازجویی قرار گرفتند.

معتقدی در ادامه سخنانش به مسئله کار جنسی زنان پرداخت و اسنادی را در این زمینه ارائه داد . زنانی که به طور مشخص به این کار می پرداختند در دوران حضور نیروهای بیگانه و فقر حاکم بر جامعه حضور پررنگ‌تری داشتند . در سندی که از درگیری دو کار جنسی با سربازان خارجی اتفاق افتاده بود این زنان دستگیر شدند و مورد بازخواست قرار گرفتند و جریمه نقدی از آنان گرفته .

سخنران همچنین با ارائه اسنادی از لیست بدهکاران به شرکت چرخ خیاطی سینگر تصویری از رویکرد زنان به حرفه خیاطی در دوران جنگ را ارائه داد.

وی همچنین اسنادی در باره پوشش زنان در این دوران ارائه داد و متذکر شد تحولات ناشی از جنگ بر مدل لباس زنان نیز مؤثر بود در زمان مذکور چادر‌ها کوتاه شده و زنان از چادر چرخی با رنگ‌های غیر از مشکی و حتی سفید استفاده می‌کردند . پوشیدن جوراب توری از دیگر مصادیق این تغییر مدل بود . اسناد دخالت نظمیه در این تغییر پوشش و تذکراتی که در این مورد به زنان داده می شد ،این تغییرات در آخرین سال‌های دوره قاجار و قبل از سلطنت رضاشاه در صحنه سیاسی اتفاق افتاد.

سخنران همچنین به حضور زنان در ساعات مختلف در خیابان‌ها اشاره کرد و اعلانات و تذکرات نظمیه را مورد توجه قرار داد و به سندی اشاره کرد که در آن برای حضور زنان در خیابان لاله زار از ساعت شش غروب به بعد محدودیت‌هایی در نظر گرفته شده بود.

دکتر معتقدی همچنین اسنادی را در مورد  باب شدن استفاده از گرامافون ، عمومی‌تر شدن موسیقی در این دوران و عکس العمل علما و استفتاهای موجود نسبت به این موضوع ، ارائه کرد.

دکتر معتقدی در پایان سخنانش به لزوم کند و کاو بیشتر در تاریخ زندگی اجتماعی زنان تأکید کرد و بهره گیری از نظریات نوین جامعه شناسی را در تحلیل و توصیف وقایع تاریخی گامی در جهت تبیین تاریخ دانست.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *