سخنرانی تیرماه سال ۹۷

IMG_20180707_153939_079

سومین نشست علمی ماهانه انجمن زنان پژوهشگر تاریخ در سال جاری عصر روز چهارشنبه مورخ ۱۳/ ۴/ ۱۳۹۷ در سالن پرهام سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با سخنرانی سرکار خانم دکتر الهام ملک‌زاده برگزار گردید. ایشان در ابتدای سخنان خود اشاره داشتند که با توجه به درخواست‌ تعداد زیادی از علاقمندان به مقاله‌هایی که در همایش منطقهً غرب(تاریخ محلی۲) ارائه داده شد،در سخنرانی‌های تابستانه انجمن به بازروایتی از این مقاله‌‍‌ها خواهیم پرداخت و سخنرانی خود را پیرامون “فعالیت سازمان زنان کردستان” این‌گونه آغاز کرد:
در پی برنامۀ اصلاحی شاه در سال۱۳۴۱ش. تحت عنوان انقلاب سفید، حق رأی زنان نیز مطرح شدکه با توجه به اعتراضات،تا دو سال بعد به تعویق افتاد. سرانجام در سال ۱۳۴۳ش. حق رأی آنها رسمیت یافت ورابطۀ میان فعالیت‌های زنان و حکومت را تحت تأثیر قرار داد. ضمن اینکهتصوری وجود داشت که این زنان، منتخب تمام طبقات جامعه نبودند؛ لذا ازحمایت زنان سایر طبقات محروم ماندند. این موضوع باعث شد به این نتیجه برسند که تنها حق رأی و نمایندگی در مجلس به تنهایی نشانه مشارکت سیاسی زنان نیست. لذا تلاش برای یافتن راهی صورت پذیرفت که علاوه بر شمولفعالیت‌های آن، بر تعداد بیشتری از جامعۀزنان،بهبود وجهۀحکومت و میدان دادن به حضور زنان در عرصه‌های سیاسی نیز مدنظر قرار بگیرد.برداشتن گام‌های اقتصادی، صنعتی و کمبود نیروی کارِ کارخانه‌ها، بهترین فرصت استفاده از زنان بود که با وضعیت زندگی آنها امری ناممکن بود.تحت این شرایط، شورای عالی جمعیت‌های زنان شکل گرفت وجای خود را به سازمانی بزرگ‌تر و پیچیده‌تر به نام “سازمان زنان ایران”به ریاست اشرف پهلوی داد. هدف از تأسیس سازمان، نیل به اهداف انقلاب سفید شاه وملت وسهیم کردن زنان ایران در پیشرفت و تکامل جامعه اعلام شد؛ با این تأکیدکه جنبۀ کاملاًغیرسیاسی داشته باشد و در امورسیاسی دخالتی نکند. در خصوص تعامل با بخش سنتی جامعه نیزاعلام شد که نظریات سازمان صددرصد برمبنای مقتضیات اجتماعی و مبتنی برتعالیم عالیه اسلام باشد.
مسئله مهمِ سازمان زنان که ماهیت وجودی آن را از سایر سازمان‌های پیشین جدا می کرد، ایجاد شعب در همه شهرهای ایران بود. لذا در زمرۀ وظایف سازمان، ایجاد شعبه در مرکز هر استان یا فرمانداری کل و در مرکز هر شهرستان و هر بخش بود و سازمان زناناستان کردستان نیز ارکانی نظیرمجمع عمومی، شورای سازمان استان و دبیرخانه داشت. سازمان زنان کردستان از سال ۱۳۴۵ش. تأسیس شد و فراهم آمدن شرایط راه اندازی شعبه کردستان را فرح‌الملوک اردلان، مشاور اجتماعی استاندار عهده‌دار شد. در خصوص اقدامات شعب سازمان نیز اختیارات فراوانی به استانداران و فرمانداران داده شد وهمسران فرمانداران کل، فرماندهان لشکر، فرمانداران، شهرداران و بخش‌داران نیز به عنوان مشاور عالی شعب تعیین می‌شدند. همین مسئله موجب گردید تا شعب سازمان در انحصار گروه‌های خاصی قرار گیرد که بعضأ با مسائل و مشکلات زنان منطقه آشنا نبودند. در بسیاری از شهرها همسران افراد متمکن و مقامات متنفذ، شعب سازمان زنان را به انحصار خود درآورده بودند و از مشارکت طبقۀ حقوق بگیر و شاغل جلوگیری می‌کردند.
در ابتدای فعالیت سازمان زنان کردستان، آذر قوام همسر استاندار،نایب رئیس سازمان بود؛ مقامی که قانونأ باید طبق بیشترین تعداد آراء انتخاب می‌شد.دبیر سازمان نیز تاج‌الملوک اردلان بود که از سال۱۳۳۴ش. در حوزه‌های مختلف اجتماعی فعالیت می‌کرد. وی درسال۱۳۳۷ش. رئیس دبیرستان پروین اعتصامی سنندج شد و در جمعیت خیریه فرح پهلوی نیز مسئولیت‌های مختلفی داشت. ضمن اینکه درسال۱۳۴۲ش.نایب رئیس داوطلبان جمعیت شیروخورشید سرخ سنندج شد. سایراعضای هیئت مدیره سازمان زنان کردستان عبارت بودند از: بتول معین وزیری، مهین بابان و شمسی معتمد وزیری که آنها نیز در جمعیت شیروخورشید سرخ سنندج، حزب ایران نوین و انجمن شهر فعالیت داشتند. دایرۀ انتخابات سازمان از این افراد فراتر نمی‌رفت واین مسئله در مورد شعب دیگرِ سازمان در شهرهای استان کردستان صدق می‌کرد. از آن جمله،سازمان زنان سقزکه در اولین انتخابات، طلعت جعفرزاده دبیر شعبه شد ودر آخرین انتخابات شعبه نیز مجددا مقام دبیری شعبه یافت.
سازمان در اولین روزهای فعالیت خود موفق به جلب حدود ۸۰ نفر عضو شد که این تعداد در سال ۱۳۵۰ش. به۴۶۴ نفر رسید ودر سال آخر فعالیت سازمان یعنی سال۱۳۵۶ش. به ۸۸۸ نفر رسید. شرایط عضویت در سازمان به گونه‌ای بود که تنها زنانی می‌توانستند به عنوان عضو عادی انفرادی به عضویت سازمان درآیند که تابعیت ایران داشته، ۱۸ سال تمام داشته باشند و محکوم به جرائمی که موجب محرومیت از حقوق اجتماعی می‌گردد، نباشند. عضوگیری در استان عمدتاً از طریق نامه‌نگاری استانداری و یا فرمانداری شهرستان‌ها با ادارات دولتی صورت می‌گرفت. مبلغ حق عضویت نیز در ابتدا۳۰ ریال بود و در سال آخر فعالیت سازمان به۱۰۰ ریال رسید.
سازمان زنان کردستان و فعالیت سیاسی سازمان زنان ایران با اینکه در ابتدای تأسیس خود اعلام کرد که از فعالیت سیاسی اجتناب می‌کند، اما نتوانست بدان پای‌بند باشد. با تأسیس حزب رستاخیز، سازمان نیز وارد مناقشات سیاسی شد و از حمایت دولت بیش از پیش برخوردار گردید. مهناز افخم دبیرسازمان، برخوداری از این حمایت مالی را حق مسلم سازمان و زنان کشور می‌پنداشت که از بخشی از درآمد‌های نفتی کشور برخوردار شوند.سازمان زنان کردستان نیز از این امر مستثنی نبود؛ بدین معنی که هم‌زمان با تأسیس سازمان زنان کردستان، تعدادی از خانم‌های عضو حزب ایران نوین کردستان برای شرکت در انتخابات سازمان زنان از عضویت در حزب استعفاء دادند. اما در سال ۱۳۴۶ش. خود سازمان اقدام به ایجاد پایگاه حزبی و جلب مشارکت زنان در حزبنمود. نمایندگان سازمان در شعب وظیفه داشتند که درکلیه جلسات کانون حزب شرکت کنند، ضمن اینکه جلسات آموزش سیاسی برای دبیران با همکاری کمیته آموزش سیاسی حزب رستاخیز را دردبیرخانه برگزار نمایند. وظیفۀ دیگرسازمان این بود که کلیه مراکز رفاه و شعب سازمان زنان برای تشکیل کانون‌های حزبی در اختیار واحد‌های سازمان قرار گیرد.
افزایش مشارکت سیاسی زنان به جهت انجام انتخابات انجمن شهر فعالیت دیگری بود که سازمان زنان کردستان در آن نقش اساسی ایفاء کرد. افراد فعال در شعب سازمان وظیفه داشتند که مردم را با وظایف و نحوه انتخابات انجمن‌های ملی از طریق تماس مستقیم خانه به خانه و وسایل ارتباط جمعی آشنا نمایند. در جریان انتخابات، سازمان وظیفه داشت با حزب رستاخیز و وزارت کشور همکاری کامل نموده، در ایام انتخابات با در اختیارگذاردن کارمندان و محل مرکز رفاه سازمان جهت نصب صندوق‌های رأی همکاری کنند. به همین جهت درشعب استان، جلساتی در این خصوص ترتیب داده می‌شد. این جلسات در شعب سازمان برگزار می‌شد و همه مدیران ادارات دولتی در این جلسات حضور داشتند. نکته مهم این بود که در پایان انتخابات، نتیجه رضایت بخشی حاصل نشد،زیرا از میان۸۹ نفری که به عضویت انجمن شهرستان در آمدند، تنها یک خانم وجود داشت و در انجمن شهر نیز در میان ۴۸ نفری که برگزیده شدند، تنها یک خانم شرکت کرده بود که این امر، شکست اقدامات سازمان زنان در جلب همکاری زنان در گروه‌های مختلف اجتماعی، سازماندهی فعالیت‌های زنان در عرصه‌های سیاسی، حضور جدّی به مثابه گروه اثرگذار در میان آحاد جامعۀ زنان و نیل به هدف اولیه سازمان که دستیابی به ارتقای سطح زندگی، حضور و نقش‌آفرینی اکثریت جمعیت زنان جامعه در سطح استان کردستان بود را حکایت می‌کرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *