مقاله خانم دکتر افکاری به مناسبت بزرگداشت فریبا مقصودی

photo5893072593769048467

با درود بر این مجلس هنری باشکوه که مخاطبانش قرآن‌پژوهان و ادیبان و خوش‌نویسان و هنرمندان هستند و با حضور بانویی فرزانه که یکسره خود را وقف علم و ادب و فرهنگ و هنر اسلامی ایرانی کشورش ساخته است منوّر گردیده است.
خط و خوشنویسی از هنرهای هفتگانه جهان است و ریشه در عالم لاهوت و معنا دارد و در هیچ دینی مانند اسلام تا این اندازه به هنر زیبای خوشنویسی توجه نشده است. چرا که تا توان دید بر کتیبه‌ها، محرابها، مساجد، قرآن‌ها، سجاده‌ها، کتابها و دعاها، و سرانجام بر سنگ گورها حک شده است و با جان ایرانیان عجین گشته است. خداوند در نخستین آیات خود به پیامبر او را به خواندن دعوت می‌کند و قلم حرمت ویژه‌ای دارد. (مداد علماء برتر از خون شهدا است) در این میان کم نیستند زنان خوشنویس و مصحف نگاری که از روزگاران کهن توفیق خوشنویسی قرآن و کتابت آن یافته‌اند. زُمرد مَلَک بنت سلطان محمود و خواهرزاده سلطان سنجر که جزوات قرآنی زیادی از وی در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است، از فاطمه سلطان بنت مقصود علی از زنان خوشنویس صفویه گرفته تا مرجان الکاتب و ضیاءالسلطنه دختر فتحعلیشاه، با قرآن به رقم وی در موزه آستانه مبارکه حضرت معصومه در قم و اُم سَلَمه و خیرالنساء بیگم و مریم بانو نائینی از بانوان خوشنویس عهد قاجار که همگی تاریخ زنان خوشنویسان ایران را به زیبایی رقم زده‌اند تا عصر ما که بانویی فرهنگی و ادیب و عارف و قرآن‌پژوه همتی جانانه ورزید و به نگارش قرآن کریم بخط عروس خطوط اسلامی، نستعلیق اقدام نمود.
نسخه‌های خطی قرآن ایرانی از دیرباز محل تجلی زیباترین، با شکوه‌ترین و پرکارترین هنرهای تذهیب، خوشنویسی، آرایه و جلدهای فاخر بوده‌اند و صحافان و کاتبان و مُجلّدان و نگارگران و وراقّان و مذُهّبان به تمامی، هنرهای خود را با همکاری یکدیگر در آن به ظهور رسانده‌اند و آثاری ماندگار پدید آوردند.
بانو مقصودی با آفرینش‌های هنری خود در کتابت قرآن، ادعیه، شاهنامه فردوسی بالغ بر۶۰۰۰ بیت، دیوان حافظ، گلستان و بوستان سعدی، خطبه حضرت زهرا(س) مناجات حضرت علی(ع)، دیوان پروین اعتصامی، دیوان سیدیعقوب ماهیدشتی کرمانشاهی، شرح زیارت عاشورا، یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری، یادنامه علامه طباطبایی، رباعیات باباطاهر، اشعار ابوسعید ابوالخیر، اشعار رودکی سمرقندی و چندین اثر دیگر نام خود را در عرصه خوشنویسی در ایران و جهان اسلام جاودانه نمود.
او در دریای هنر خوشنویسی دل به طوفان زد و سنت‌ها را درهم شکست و خط نستعلیق را به جای نسخ برگزید و سپس بر زانوی ریاضت ورق کتابت برگرفت و با قلم جان و مرکب عشق ورق‌ها نوشت سال‌های پی‌درپی.
افتادگی آموخته است و طالب فیض بوده است از مکتب قرآن و ادب فارسی او هنرمندی است که لایق آن است قدر ببیند و بر صدر نشیند گرچه هیچگاه چشم به هیچکدام نداشته و کارش را با جان و دل در آمیخته و خداوند او را برکشیده است و آن‌گونه خود می‌گوید «من برای کتابت قرآن انتخاب شدم و خود برای داشتن عنوان اولین زن مسلمان کاتب قرآن در جهان اسلام هیچ نقشی نداشته‌ام.
انتخاب متونی که وی برای کتابت برگزیده است نشانگر آن است که از فاخرترین نمونه‌های متون ادب حماسی، عرفانی و اخلاقی پارسی می‌باشند. وی سطر به سطر، لغت به لغت، بیت به بیت توفیق درک و فهم و نگارش آنها را یافته و خوانده است. براستی اندک شمارند ادیبان و هنرمندان و شاعرانی که در شتاب فناوری زمانه کنونی ما که کتابخوانانش در حکم کیمیا هستند با دقتی چنین قرآن و شاهنامه و دیگر متون را به تمامی خوانده باشد. او کاری پهلوانانه و البته زنانه کرده است و به قول نظامی شیرین سخن:
تا سخنی بر سخنی صنم شود
قطره‌ای از خون جگر کم شود
و او براستی خون جگرها را به جان خرید تا آثاری ماندگار هم از لحاظ محتوی و هم زیبایی خلق کند و به یادگار گذارد.
او در طول ۷ سال نگارش ۶۰۰۰ بیت شاهنامه هنگام مرگ سهراب و شیون تهمینه از شدت غم و درد کتفش دو هفته از نوشتن باز می‌ماند و با داستان‌ها و حکایات یکی می‌شود. او که از نسل کردان و دیار پهلوانان است با آیات و ادبیات زیسته است و تا به امروز قلم بر زمین ننهاده است و دشواری مطابقت بیش از ۶۰۰ صفحه از قرآن عثمان طه را با قرآن نستعلیق در اعراب و شمار صفحات را که کار بسیار وقت‌گیر و دشواری است بجان خریده است و آن را منتشر نموده است و مورد تائید بزرگترین علمای جهان اسلام گردیده است. او شاگردی مکتب خوشنویسان زمانه خود نموده است و به خوبی آن را به زمانه خود معرفی نموده است.
من به عنوان یک نسخه‌پژوه از زحمت و تلاش فراوان نسخه‌های خطی به‌خوبی آگاهم، تلاش هنری ایشان را ارج می‌گذارم و برایشان از خداوند توفیق روزافزون می‌طلبم.
بانو مقصودی در تمامی این سال‌ها با کمال فروتنی و تواضع و بی‌هیاهو به نگارش و تدریس و تحقیق مشغول بوده است و با همتی بی‌نظیر به کتابت بزرگترین آثار دینی و ادبی پرداخته است و این کار فی‌نفسه خود با ارزش و قابل تحسین است به‌ویژه برای نسل شتاب‌زده‌ای که صبوری نورزیده و کم‌طاقت است، کمتر کار هنری اصیل انجام داده است.
او عادت نموده است تا همه چیز را با فشار دگمه‌ای در کمترین زمان ممکن به‌دست آورد و حضور کسانی چون بانو مقصودی که نمونه صبر و پایداری در انجام اهداف بلندمدت هستند و به چندین هنر آراسته‌اند قطعاً الگویی شایسته برای جوانان امروز ما است تا به پشتوانه متون آسمانی و ادبی غنی ایرانی و با نگاهی هنری طرحی نو در اندازند و سبکی دیگرگون ایجاد کنند.
به‌عنوان یک زنی ایرانی به حضور ایشان در زمانه خود می‌بالم و بدان مفتخرم و کلامم را با شعر خواجه شیراز به پایان می‌رسانم:
دارم از لطف اَزل جَنت فردوس طمع
گرچه دربانی میخانه فراوان کردم
گر به دیوان غزل صدر نشینم چه عجب
سال‌ها بندگی صاحب دیوان کردم
صبح‌‌خیزی و سلامت طلبی چون حافظ
هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *