سخنرانی شهریور ماه ۱۳۹۵: دغدغه‌های یک‌ زن ایرانی در جنگ جهانی دوم

آقای کوهستانی نژاد سخنرانی خودر را با چالش های انتشار کتاب آغاز کردند. مدت چهار سال به ناشران متعددی مراجعه کردم تا بتوانم کتاب را منتشر کنم، اما هر کدام به دلیل اینکه چنین کتابی مخاطب ندارد از چاپ آن سرباز زدند! ناچار شدم خودم کتاب را به صورت ناشر مولف منتشر کنم.
وی با اشاره به موضوع مکتوبات «دغدغه‌های یک‌ زن ایرانی در جنگ جهانی دوم» بیان کرد: مطالبی که بانو هما امامزاده در مکتوبات خود ثبت کرده وقایعی است که در ایران سال‌های ۱۳۲۲ تا ۲۴ می‌گذرد. امامزاده که در سوربن پزشکی خوانده و با مهندس مهدی بازرگان هم‌دانشگاهی بوده پس از پایان تحصیل و زمان جنگ جهانی دوم به ایران بازمی‌گردد. در این برهه مسائلی در کشور روی می‌دهد که متاثر از جنگ جهانی دوم است و این مسائل در مکتوبات این پزشک زن انعکاس می‌یابد.
این پژوهشگر حوزه تاریخ مطبوعات افزود: امامزاده پس از بازگشت به ایران با برخی محافل فرهنگی ارتباط یافته و از جمله به محفل یاران عباس خلیلی، مدیر روزنامه اقدام راه پیدا می‌کند و به تبادل نظر درباره مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه می‌پردازد. تحصیل در اروپا باعث می‌شود تا وی با ذهنی باز با مسائل برخورد کند.
آقای کوهستانی‌نژاد عنوان کرد: یکی از ویژگی‌های مکتوبات خانم امام زاده تصویری است که از مسائل اجتماعی دهه ۲۰ در مکتوبات خود ارائه می‌کند. از طرفی وقتی مکتوباتش را با سایر بزرگان همدوره‌ اش مقایسه می کنید می بینید از لحاظ محتوا بسیار پر بار تر و غنی‌تر از آثار آنهاست. همچنین یکی دیگر از دغدغه‌های بانو، انتخابات مجلس چهاردهم است و افرادی که کاندید آن شدند؛ مجلسی که پس از آغاز به کار مسائلی از جمله حق رای زنان را مطرح و این طرح موجی در جامعه ایجاد می‌کند که متاسفانه در اسناد تاریخی نمود بسیار اندکی می‌یابد اما امامزاده تلاش دارد با مراجعه به قرآن این مساله را دنبال کند و با مراجعه به قرآن می‌گوید زن و مرد دارای حق یکسان هستند.

ایشان ادامه داد: در کتاب تلاش نکردم که زندگینامه امامزاده را دنبال کنم زیرا هدف اصلی ردیابی تاثیر جنگ جهانی بر یک فرد ایرانی بود که در مکتوبات این پزشک زن به آن رسیدم.
در ادامه آقای عزیزی به واکاوی شخصیت هما امامزاده پرداختند. ایشان عنوان کردند: کوهستانی‌نژاد، محقق حوزه مطبوعات است و کتاب «دغدغه‌های یک زن ایرانی در جنگ جهانی دوم» را از دل مطبوعات بیرون کشیده و این کار ارزشمندی است. اگرچه باید به محققان انجمن زنان پژوهشگر تاریخ خرده گرفت که چرا هما امامزاده، پزشک ایرانی که سال ۱۳۲۲ خاطرات خود را نوشته تا به امروز گمنام مانده است؟
وی همچنین افزود: درباره بانو امامزاده در فضای مجازی جز یک پارگراف مطلب بیشتری پیدا نمی‌کنید در حالی که در دانشنامه «نام‌آوران» همین یک پارگراف هم درباره این بانوی پزشک نوشته نشده است!
ریاست پژوهشکده اسناد آرشیو ملی ادامه داد: کتاب در چهار فصل تنظیم شده و نظر امامزاده درباره برخی موضوع‌ها را می‌توان در لابه‌لای واژه‌های ظریفی که به کار برده، پیدا کرد. برای مثال به جوانان می‌گوید: «اگر می‌خواهید در دام استبداد نیفتید، قیام کنید.» سخنی که بعدها علی شریعتی در یکی از نامه‌هایش به پسرش می‌نویسد. این دعوت به قیام در سال ۱۳۲۲ در حالی است که ما در منابع تصویر استبدادی از این دوره نداریم و اغلب منابع می‌گویند که در این زمان آزادی مطبوعات و … بوده است اما بانوی راوی با لحن غمگینی شرایط سیاسی دشوار جامعه را بیان کرده است. همچنین آقای عزیزی در ادامه بحث عنوان کردند: در کتاب بعضی مطالب ناتمام وجود دارد که این نقص مربوط به مولف نیست زیرا منابع در رابطه با این بانوی پزشک اندک هستند و به دشواری می‌توان به اطلاعات بیشتری درباره‌اش دست یافت. با این حال مولف در مقدمه ۵۰ صفحه‌ای خود اطلاعات بسیار خوبی گردآوری کرده که به مخاطب ارائه می‌کند. با این تفاصیل، آن قدر که در رابطه با روح طغیان‌گر این زن می‌توانید اطلاعات پیدا کنید درباره اطلاعات شخصی اش با سکوت منابع مواجه هستید.
وی افزود: کتاب اطلاعاتی درباره اینکه بانو امامزاده شش هفت سال اقامت در فرانسه را چگونه گذرانده، ندارید. ضمن اینکه نمی‌دانید این زن چگونه به فرانسه رفته است؟ اما در قسمتی از کتاب، مولف اشاره کرده که پزشک ما دچار شکست عاطفی شده است با وجود اینکه از متن نامه‌ها استنباط می‌شود که همسرش را دوست داشته، اما از همین نامه‌ها به این نکته می‌رسیم که از همسرش جدا شده است
در ادامه خانم فخرالسادات محتشمی‌پور، عضو هیات موسس انجمن زنان پژوهشگر تاریخ سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: ورود امامزاده به محفل یاران باعث شده تا تاثیر عمیقی از عباس خلیلی بپذیرد اما نمی‌دانیم چگونه به این محفل راه یافته و چرا تنها از خلیلی‌ تاثیر گرفته است؟
وی افزود: با مطالعه کتاب، به دنبال زندگینامه این پزشک زن بودم، زیرا برایم مهم بود که بدانم در چه محیطی رشد پیدا کرده و از چه کسانی تاثیر پذیرفته است؟ ضمن اینکه برایم جالب بود که امامزاده با وجود تحصیل در فرانسه به اصطلاح امروزی «غربزده» نشده و منتقد آنها نیز بوده است. شاید داشتن این رویه به دلیل قرار گرفتن ایران در فضای جنگ جهانی دوم و اشغال شدن کشور از سوی متفقین بوده است.
در پایان این نشست آقای کوهستانی‌نژاد به پرسش‌های حاضران و پژوهشگران حاضر در جلسه پاسخ گفت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *